SPORTMEDISCH CENTRUM KNVB

Een veel voorkomende overbelastingsblessure bij hardlopers, balletdansers en wandelaars van marsen, is een vermoeidheidsbreukje. Een andere naam voor deze aandoening is stressfractuur. Als deze blessure optreedt in een van de voetbeentjes wordt het ook wel een marsfractuur genoemd. Een dergelijk breukje ofwel fractuurtje kan ontstaan in alle botten die zwaar belast worden. De plaats kan per sport verschillen. Bij hardlopers treedt een vermoeidheidsbreukje meestal op in het onderbeen; vooral in het scheenbeen, het kuitbeen of de voorvoet. Het kan ook voorkomen in de voetwortel, het bovenbeen of het bekken.

Een stressfractuur heeft over het algemeen niet een plotseling en hevig begin, zoals het geval is bij een breuk in de polsen of het bovenbeen bijvoorbeeld. Bij deze blessure is er in het begin vaak nog sprake van een dragelijke pijn, die voornamelijk optreedt tijdens activiteiten die belastend zijn voor het geblesseerde botje. Maar als er doorgetraind wordt kan de pijn (soms plotseling) verergeren. De pijn kan dan zelfs in rust aanwezig zijn. Soms is er een duidelijke zwelling te zien op de plaats van de pijn.

Hoe ontstaat een stressfractuur of vermoeidheidsbreukje?

Een vermoeidheidsbreukje in het bot is een overbelastingsblessure van het bot. Dat kan optreden als er te veel buigkrachten op het bot inwerken, zonder dat het bot de kans krijgt om te herstellen. Hierbij treedt er in eerste instantie alleen een letsel op in de schil van het bot; de cortex. Later kan er een barstje of klein scheurtje in het bot ontstaan. Als er met een vermoeidheidsbreukje toch wordt doorgetraind kan er een echte botbreuk worden veroorzaakt. Meestal zijn meerdere factoren verantwoordelijk voor het ontstaan van een stressfractuur. Denk daarbij aan een te snelle opvoering van tempo en/of duur van de trainingen in het begin van het seizoen of na het herstel van een blessure, dan wel het veelvuldig uitvoeren van heuveltraining, sprongvormen of andere belastende trainingsvormen. Dat geldt ook voor overgewicht, het lopen op een harde ondergrond in combinatie met slecht schokabsorberend schoeisel, de aanwezigheid van anatomische afwijkingen van de voet(botjes), of een evident beenlengteverschil. Een verminderde botdichtheid kan eveneens een belangrijke factor zijn bij het ontstaan van een stressfractuur. Dat kan voorkomen op hogere leeftijd maar ook bij (duur)atletes waarbij de menstruatie langer dan een jaar is weggebleven.

Wat kan de sporter doen bij een stressfractuur?

Om deze blessure te voorkomen is het raadzaam om te zorgen voor een goede warming-up, cooling-down en trainingsopbouw. Het is ook belangrijk om eenzijdige trainingsvormen te voorkomen, sprongkracht- en heuveltraining met minder belastende trainingen af te wisselen, en langdurig lopen op een harde ondergrond te vermijden. Draag goede sportschoenen, met een schokdempende zool en een goede ondersteuning van de voetboog. Vaak kan het tijdig aanpassen of stoppen van belastende trainingsvormen al voldoende zijn om een beginnende overbelasting van het bot te laten genezen. De conditie kan goed op peil worden gehouden door alternatieve trainingsvormen op te zoeken, waarbij de botten niet te zwaar worden belast, zoals fietsen, aqua-joggen of steppen. Koelen met ijs of cold-packs kan helpen tegen de pijn en de zwelling, maar heeft geen invloed op de genezing.

Welke behandelmethode volgt het SMC KNVB bij een vermoeidheidsbreuk?

Een sportarts kan de blessure onderzoeken. Soms zal er aanvullend onderzoek worden verricht om de diagnose te bevestigen. Als er sprake is van een (beginnend) vermoeidheidsbreukje wordt in de regel 6 tot 8 weken gedoseerde rust geadviseerd. Alle activiteiten waarbij of waarna pijnklachten optreden moeten worden voorkomen. In sommige gevallen wordt gips aangeraden.
Om de spierkracht en de conditie op peil te houden kan een alternatief trainingsprogramma worden uitgevoerd. Fietsen, zwemmen of aqua-joggen zijn prima alternatieven. Op de afdeling fysiotherapie van het Sport Medisch Centrum (SMC) van de KNVB zijn alle faciliteiten aanwezig voor alternatieve trainingen (revalidatiebad, crossapparaten, fietsen, etc.). Sporters worden hier begeleid in de trainingsopbouw. Vrouwelijke sporters die meer dan een jaar niet of slechts zeer onregelmatig menstrueren moeten de oorzaak hiervan laten onderzoeken en (zo mogelijk) een behandeling laten instellen.