SPORTMEDISCH CENTRUM KNVB

Onder de term zweepslag valt een kleine verrekking van enkele spiervezels, maar ook een totale scheur van een spier, en alles er tussen in. Deze blessure kan in diverse spieren optreden, maar komt meestal voor in de kuit- of bovenbeenspieren. Bij tennisspelers tussen de 35 en 50 jaar komt deze blessure veel voor in de kuit. De Engelse benaming voor een zweepslag in de kuit is dan ook 'tennisleg'. Van de bovenbeenspieren worden de hamstrings (aan de achterzijde van het bovenbeen) het meest getroffen. Een spierscheuring is te herkennen aan een plotseling felle pijn. De geblesseerde heeft het gevoel te worden geraakt door bijvoorbeeld een bal of racket. Vaak gaat dat gepaard met een gevoel van kramp, een gedeukte en/of abnormaal gezwollen spierbuik boven of onder de aangedane plek, en langdurige stijfheid van de getroffen spier. Na enkele uren of dagen wordt meestal een blauwe verkleuring geconstateerd. Soms is een knappend geluid hoorbaar op het moment dat de zweepslag intreedt. Vanwege de pijn is verder sporten in de meeste gevallen niet meer mogelijk. Bij een totale spierscheuring valt de volledige functie van de spier weg en treedt er krachtsverlies op.

Hoe ontstaat zweepslag of 'tennisleg'?

Spierscheuringen en -verrekkingen ontstaan van binnenuit, vaak precies daar waar de spier overgaat in de pees (de spierpeesovergang). Bij plotseling krachtig aanspannen van een spier kan deze scheuren, bijvoorbeeld tijdens een sprint of (zoals bij tennis) om een dropshot te halen. De meeste spierscheuringen ontstaan kort na het begin van een wedstrijd of training (als de spieren nog niet goed opgewarmd zijn) of juist tegen het einde van een wedstrijd of zware training, als de spieren vermoeid zijn. Ook krijgen sporters vaak bij aanvang van het seizoen met zweepslag te maken, of na een langdurige rust- of blessureperiode. Te vroeg beginnen na een eerder doorgemaakte spierblessure kan dus leiden tot het terugkomen van de spierblessure. Een (evidente) verkorting of verhoogde spanning van een spier is ook een belangrijke risicofactor. Deze verkorting of verhoogde spierspanning kan op haar beurt weer veroorzaakt worden door diverse factoren. Zo kunnen bijvoorbeeld functiestoornissen in de wervelkolom of SI-gewrichten hierbij een rol spelen.

Wat kan de sporter doen bij deze sportblessure?

Zorg altijd voor een goede warming-up en cooling-down. De training moet voldoen aan de algemene vereisten, en moet ook gericht zijn op de specifieke sport die wordt beoefend. Pas de belasting altijd aan na een blessureperiode, en ook na ziekte of overtraining. Dit om overbelasting van de spieren en het oplopen van blessures te voorkomen. Krijg je toch te maken met een spierblessure, pas dan de eerste twee dagen direct de RICE-regel toe: R = rust; stop met sporten en neem rust. I = Ice; koel de spier met ijs of een cold-pack gedurende 15 tot 20 minuten (leg wel altijd een doek tussen het ijs of cold-pack en de huid). C = Compressie; leg een drukverband aan. E = Elevatie; houd het lichaamsdeel hoog.

Welke behandelmethode volgt het SMC KNVB bij zweepslag?

Een sportarts kan de ernst van de spierblessure bepalen (eventueel met behulp van een echografie) en een prognose geven. Afhankelijk van de ernst van het letsel kan het herstel enkele dagen tot ruim zes weken duren. De sportarts zal verder beoordelen wat de factoren zijn die een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de spierblessure. Dit is belangrijk om een herhaling van de blessure te voorkomen. Bij het onderzoek zal bijvoorbeeld worden beoordeeld of er in bepaalde gewrichten functiestoornissen optreden. Als dit het geval is zal ook dit verholpen moeten worden en worden de stoornissen in het behandelplan meegenomen.

De behandeling van de spierscheuring kan plaatsvinden op de afdeling fysiotherapie van het Sportmedisch Centrum (SMC) van de KNVB. Hier zijn alle faciliteiten voor een goede (en sportspecifieke) revalidatie aanwezig.

Soms is er sprake van een totale scheur van een belangrijke spier, waardoor volledig functieverlies optreedt. In een dergelijk geval bestaat er een indicatie voor een operatie. Dit operatieve herstel zal zo spoedig mogelijk na het oplopen van het letsel moeten plaatsvinden, waarna intensieve revalidatie noodzakelijk is.